Bulancak Tarihi

2026 Başında Açıklanan Güncel Nüfus Verileri:

Bulancak, Giresun’un gerek nüfus gerekse ekonomik olarak en büyük ilçesidir. Karadeniz Sahil şeridinde kurulu olan ilçenin yüz ölçümü 608 km²’dir.

Nüfus Kategorisi	Toplam	Erkek	Kadın
İlçe Genel Toplamı	70.397	35.102	35.295
İlçe Merkezi (Belediye)	49.666	24.139	25.527
Belde ve Köyler	20.731	10.963	9.768

 

İlçemiz 18 Mahalle (2) ve 60 Köyden (3) oluşmaktadır. Sınırları; Giresun şehir merkezi, Dereli ilçesi, Ordu ili ve Piraziz ilçe sınırları ile çevrilidir.

Günümüze ait bu genel bilgilendirmeden sonra, Giresun ve Ordu arasında ki en önemli yerleşim merkezi olarak dikkat çeken Bulancak’ın tarihine göz attığımızda inebildiğimiz en eski bilgiler Hititlere kadar inmektedir. M.Ö.l400-l200 yıllarında bölge Hititlerin yönetiminde iken, Trabzon-Erzurum-Giresun yörelerine AZZİ ülkesi denilmekte idi. Bu yöreler, M.Ö.l200 yıllarından sonra Deniz kavimleri göçleriyle çeşitli kavimlerin egemenliğine girmiştir. Hitit Devletinin yıkılmasından sonra bölge Frigya Krallığının yönetiminde kalmıştır.

Doğudan gelen İskit ile Kimmerler (Kırım) tarafından Frigler yıkılınca, bölge M.Ö. 7.YY.larda Ege bölgesinde hüküm süren, ticaret yapan ve Koloni şehirler kuran Miletosluların hakimiyetine girmiştir. M.Ö. 4.yüzyılda gezgin bir Yunan tarihçisi olan Ksenephon’un, Yunan ordusuyla katıldığı bir Anadolu seferi sırasında kaleme aldığı Anabasis (Onbinlerin dönüşü) adlı eserinde bu dönemde yörede yaşayan kavimler hakkında ayrıntılı bilgilere yer verilmiştir.

Ksenephon’un Anabasis’inde, o yıllarda Bulancak ve çevresinde Kalibler, Tibarenler ve Mosinekler isimleriyle anılan eski Anadolu kavimlerinin yaşadıklarını öğreniyoruz. Bunlardan Kalibler ve Tibarenler’in orta Asya’da yaşayan eski Türk kavimleri olmaları ve bölgeye geleneksel Türk madenciliğini getirmeleri önemlidir. Giresun ve Bulancak yöresi yine M.Ö. 4.Yüzyıllarda Pers Devletinin yönetiminde kalmış, daha sonra Makedonyalıların iradesine geçmiştir.

M.Ö. 2. ve I.Yüzyıllarda bölgeye Pontuslular hakim oldu. M.Ö. 6l.inci yılda Pontus Kralı Midridates Roma Komutanı Luculus’a yenilince yöre Roma yönetimine girmiştir. M.S. 395 yılında Roma İmparatorluğu ikiye ayrılınca, Bulancak Doğu Roma İmparatorluğunun sınırları içinde kalmıştır. M.S.11.Yüzyılda Doğu Roma Devletinin Başkenti İstanbul, Haçlılar tarafından istila edilince, İmparator Kommenus’un çocukları Trabzon’a gelerek M.S. l204 yılında Trabzon Başkent olmak üzere Trabzon Rum (4) Devletini kurdular. Bulancak’ta bu devletin sınırları içinde kaldı.

Bilindiği gibi Türkler, 1071’lerden itibaren Anadolu’ya hakim olmaya başlamışlardır. Fakat, Ordu ve Giresun yöresi, Türkler tarafından ancak 14. yy sonlarından itibaren fethedilmeye başlanmıştır. 26 Ağustos 1071’de Malazgirt Meydan Savaşı’ndan sonra Anadolu’nun fethine başlayan Selçuklu Türkleri Karadeniz sahillerini de Türk hakimiyeti altına almıştır. M.S. l277 yılında Oğuzların bir kolu olan ve Anadolu’ya gelen Çepni Türkleri, önce Sinop’u aldı. Hacı Emirli Beyliği, Süleyman Bey komutasında 1397’de Ordu ve Giresun şehirlerini fethetmiştir.

NİYABET-İ KEBSİL

Bulancak özellikle 1455-1613 yılları arasında tutulan beş ayrı tahrir defterine düzenli olarak kayıt edilmiştir (6). Fetihten 58 yıl sonra, Fatih Sultan Mehmet döneminde 1455 yılında tutulan ilk tapu tahriri, Türklerin bölgeye iskânını son derece kesin verilerle açıklığa kavuşturmaktadır. Bulancak’ın adı bu tahrir tutulduğu sırada NİYABET-İ KEBSİL’dir. Niyabet-i Kebsil, Canik-i Bayram kazasına bağlı bir nahiye merkezi idi.

1455 yılında bir nâiblik olan Bulancak; Çakıroğlu Pir Kadem Kethüda, Şemseddin Kethüda ve Mustafa Kethüda Bölüklerinden oluşmaktadır. Çakıroğlu Pir Kadem Kethüda Bölüğünün merkezi MELÜKLÜ köyüdür. Şemseddin Kethüda Bölüğünün Merkezi TALİPLÜ köyüdür. Mustafa Kethüda bölüğünün Merkezi ise SÜME köyüdür. 1547 yılı kayıtlarında ilk kez BULANCAK ismine rastlıyoruz! Tahrir defterinde: "Talipli köyünde iki müderris eğitimle meşgul oluyordu. Bunlardan birisi aynı zamanda BULANUCAK camiinin hatibi idi" (11) ibaresi yer almaktadır.

1613 yılından sonra 1871 yılına kadar herhangi bir kayda ulaşılamıyor. 1871 den sonra Bulancak kayıtlarda Akköy nahiyesi olarak geçmektedir. Bu dönemde Bulancak, Trabzon sancağının, Giresun kazasına bağlıdır. 19. yy’da Nefs-i Akköy adıyla nahiye merkezi olan yerleşim, daha sonra sahile inecek ve Bulancak adını alacaktır. Bu dönemde 1887 yılında ilk Belediye teşkilatı kurulmuştur (12).

Bulancak, 1928 yılında Bulancak nahiyesi adıyla Giresun kazasına bağlıydı. 1934 yılında ilçe olan Bulancak, Merkez, Piraziz ve Kovanlık bucaklarından oluşuyordu. 1988 yılında Piraziz’in ilçe olmasıyla bugünkü yapısına evrilmiştir.

DİPNOTLAR VE ARAŞTIRMA DETAYLARI:
(1) 2026 başında açıklanan resmi nüfus verileri (2025 sonu).
(2) Mahalleler: Bulancak, İhsaniye, Acısu, Bahçelievler, Ballıca, Sanayi, Güzelyalı, İsmetpaşa, Kızılot, Saraçlı, Sisin, Şemsettin, Ucarlı, Toprak Değirmeni, Yeni Mahalle, Duacıoğlu, Arifli, Yeni Emecen, Pazarsuyu.
(3) Köyler: Ahmetli, Ahurlu, Alibey, Ardahan, Ataköy, Bahçeli, Bayındır, Bostanlı, Burunucu, Büyükada, Cindi, Damudere, Demircili, Döngeri, Duttepe, Elmalı, Erdoğan, Eriklik, Esenköy, Ezeltere, Gültepe, Gündoğdu, Güneyköy, Güzelyurt, Hacet, Hisarkaya, İcilli, İnece, Karaağaç, Karacaresul, Kayabaşı, Kayadibi, Kayhan, Kışla, Kuşluhan, Kuzköy, Küçükada, Küçükdere, Küçüklü, Muratlı, Odadüzü, Pazarsuyu, Samugüney, Sofulu, Süme, Şeyhmusa, Talipli, Tandır, Tekmezar, Tepecik, Tepeören, Tokmaden, Torçan, Yalıköy, Yaslıbahçe, Yeniköy, Yeşilhisar, Yeşilköy, Yeşiltepe, Yıldızköy, Yunuslu.
(6) Tahrir Defterleri (TD); TD 13/1455, TD 37/1485, TD 387/1520, TD 255/1547, TD 169/1613.
(11) Tahrir defteri 255/1547 s. 461.
(12) 1887 yılı belediye kayıtları.

Araştırma: Zafer ÇAMALTI
Bulancak – Ekim 2014